Przewlekły nieżyt oskrzeli
(Bronchitis chronica)
Przewlekłe zapalenie oskrzeli należy do najpospolitszych chorób układu oddechowego. Najczęściej atakuje osoby po 40 roku życia i ma tendencje do nawrotów w zimie. Zapadają na nie również dzieci, u których zapaleniu towarzyszy przerost migdałka gardłowego i powiększenie migdałków podniebiennych. U osób dorosłych może występować po grypie. Częściej zapadają na nie mężczyźni niż kobiety.
Przyczyną zapalenia oskrzeli bywa dwoinka zapalenia płuc, pałeczka Pfeiffera.
Czynnikami usposabiającymi są:
- Nawracające napady ostrego nieżytu, które mają tendencję do przechodzenia w stan przewlekły.
- Występowanie chorób płuc, serca, nerek i innych, w których utrudniony jest powrót krwi żylnej do serca.
- Infekcje zatok obocznych nosa, gardła lub migdałków.
- Chłodny i wilgotny klimat.
- Pyły, gazy, dymy, które mogą się przyczyniać do wywołania zapalenia lub zaostrzać proces chorobowy.
Błona śluzowa wyścielająca oskrzela może ulegać zgrubieniu lub zanikowi. W obu przypadkach komórki i gruczoły zanikają i ostatecznie ulegają zniszczeniu. W większych oskrzelach wytwarza się gęsty, lepki śluz. Początkowo jest go dużo, jednak w miarę postępującego zwyrodnienia komórek jego ilość się zmniejsza. Włókna błony mięśniowej ulegają zanikowi i zwyrodnieniu. W ten sposób dochodzi do osłabienia ścian oskrzeli i ich rozciągnięcia. Może to doprowadzić do tzw. rozstrzeni oskrzeli. W każdym przypadku utrudniony jest wydech. Wskutek utrudnionego oddychania i ustawicznego kaszlu tkanka płucna z czasem ulega rozciągnięciu. Stan taki nazywamy rozedmą. Zmiany te nie pozostają bez wpływu na serce i układ krążenia. Ustawiczny kaszel obciąża serce. W ciężkich przypadkach przy współistnieniu rozedmy wiele naczyń włosowatych w płucach ulega zamknięciu. W związku z tym prawa komora musi wykonywać większą pracę, by przepompować krew przez zmniejszoną ilość naczyń. Prowadzi to do przerostu i rozszerzenia ścian tej komory. W wyniku tych zmian zwiększa się ciśnienie w układzie żylnym z następowym zastojem w układzie żyły wrotnej.
Wyraźnymi objawami i dolegliwościami są:
- Kaszel, który pojawia się szczególnie w zimie, jest coraz bardziej uporczywy i z każdym rokiem trwa dłużej, aż wreszcie utrzymuje się przez cały rok. Zwykle najsilniejszy jest w nocy i wczesnym rankiem. – Świszczący oddech i zwężenie światła oskrzeli (szczególnie rano). – Plwocina skąpa lub obfita.
- Duszność objawiająca się szczególnie przy wysiłku, np. wchodzeniu po schodach.
Stosowane zabiegi
W leczeniu istotnym czynnikiem jest ciepło, jednak nie należy przegrzewać chorego zbyt ciepło ubierając lub pozostawiając w przegrzanym, nie wietrzonym pomieszczeniu. Chory powinien uprawiać regularnie ćwiczenia i mieć dostateczną ilość snu.
Stosuje się leki ułatwiające odkrztuszanie plwociny w ciągu dnia i uśmierzające kaszel w nocy. W razie potrzeby podaje się antybiotyki i środki rozkurczające oskrzela.
Okres ostry
Fizykoterapia
W ramach fizykoterapii stosuje się inhalacje:
- z antybiotyków (jedynie w zakładach zamkniętych służby zdrowia), – z leków działających rozkurczowo,
- z leków działających rozrzedzająco na wydzielinę oskrzeli oraz ułatwiających jej odkrztuszanie,
- z leków działających wykrztuśnie,
- z leków działających przeciwzapalnie i przeciwuczuleniowo. Dodatkowo stosuje się naturalne wody mineralne (kuracja pitna), promieniowanie podczerwone i diatermię krótkofalową.
Masaż
W tym okresie choroby masażu nie wykonuje się.
Kinezyterapia
W tym okresie choroby nie wykonuje się ćwiczeń.
Okres przewlekły
Fizykoterapia
Stosuje się inhalacje jak w stanie ostrym oraz elektroaerozole, promieniowanie podczerwone, promieniowanie nadfioletowe, prądy interferencyjne, diatermię krótkofalową, diatermię mikrofalową, ultradźwięki, magnetoterapię, zabiegi wodne, kąpiele
solankowo-jodowo-bromowe, kurację pitną.
Masaż
Celem stosowanego masażu jest:
- uelastycznienie mięśni oddechowych,
- pobudzenie i ułatwienie usuwania zalegającego śluzu,
- pobudzenie ośrodków czuciowo-ruchowych systemu regulacji aparatu wykonawczego w układzie oddechowym,
- pogłębianie fazy wydechu.