Najbardziej znane są krwawienia miejscowe. Są one niegroźne i samoistne, powodują mikrourazy śluzówki, mogą powstać przy silnym przedmuchiwaniu osa czy też podczas dłubania w nim. Do takich krwawień zalicza się tez te które powstały w wyniku obecności ciał obcych w nosie. , guzy oraz powszechne zapalenie jamy nosowej. W skład tej grupy wchodzą także takie które zostały wywołane na skutek narażenia na substancje drażniące. Niektóre z nich mogą prowadzić do martwicy śluzówki nosa, ale musi ona być narażona na nie długotrwale. Kolejnym typem są krwawienia ogólne. Są one wynikiem przebiegu chorób zakaźnych, układu sercowo-naczyniowego lub mogą być wynikiem zaburzeń hormonalnych. Jeśli źródło krwi znajduje się poza nosem, mówi się wtedy o krwawieniach rzekomych, choć krew w tych przypadkach i tak wydostaje się przez nos. Zastanówmy się co robić gdy będzie leciała nam krew z nosa. Najważniejsze w takim przypadku jest by nie unosić głowy do góry. Jeśli zrobimy odwrotnie to wcale nie zatamujemy krwawienia a tylko spowodujemy że krew nie będzie wypływała na zewnątrz. A takie postępowanie może doprowadzić do zachłyśnięcia krwią. W takiej sytuacji nie możemy też ocenić jak długo trwa krwotok oraz czy jest obfity. Jeśli krwawienie jest niewielkie to zwykle wystarczy ucisnąć delikatnie skrzydełka nosa lub zrobić sobie zimny okład w postaci np. zmoczonej chusteczki. W ten sposób przyśpieszymy kurczenie naczyń krwionośnych. Jeśli krwi jest więcej to można do nosa włożyć tampon, najlepiej jak by był nasączony jakąś substancją hamująca wydzielanie się krwi. Są też specjalne maści które wzmocnią proces krzepnięcia krwi, nazywa się je hemostatycznymi. Niektóre z nich są wyposażone w wygodny aplikator dzięki któremu łatwiej będzie je wprowadzić do nosa. Jeśli natomiast krwawienie jest bardzo obfite i nie ustępuje po zastosowaniu przedstawionych metod to należy zgłosić się do laryngologa. On przy pomocy specjalnych narzędzi zlokalizuje miejsce występowania krwawienia i zastosuje tamponadę. Jeśli jest taka możliwość to może on zastosować terapię prądem lub laserem by przeprowadzić koagulację naczyń krwionośnych. Gdy krwawienie zostanie już zahamowane należy oczyścić nos ze skrzeplin. Laryngolog włoży nam o nosa specjalny ssak który wyciągnie pozostałości po krwotoku. W warunkach domowych najlepiej do tego użyć chusteczki. Osoby ze skłonnością do krwotoków z nosa powinny często przyjmować witaminę C i rutynę. Substancje te znajdziemy na przykład w Rutinoscorbinie. Lub też Scorbolamidzie. Dzięki temu wzmocnimy uszczelnienie i wzmocnienie nabłonka naczyń krwionośnych.

Jego wystąpienie najczęściej ma związek z stłuczeniem, skaleczeniem lub ogólnie z jakimś urazem. Czasem jest to objaw choroby tak jest w przypadku bólu gardła który często jest objawem anginy. Ból ostry to bardzo ważny sygnał, nie wolno go lekceważyć bowiem informuje nas o uszkodzeniu tkanek. W ten sposób zmusza nas do szukania przyczyn i leczenie ich. Ból który trwa dłużej niż 6 miesięcy nazywany jest przewlekłym i chronicznym. Może powodować on brak snu, brak apetytu. Ból przewlekły został uznany za chorobę. Jeśli ból przewlekły pojawia się to najlepiej podjąć leczenie w okresie trzech miesięcy, wtedy szanse na jego pokonanie są największe. Wraz ze zwłoką maleją one i to szybko. Organizm broniąc się prze bólem wytwarza endorfiny, one zaś blokują impulsy które docierają do mózgu. Odbywa się to różnie u różnych ludzi, dlatego u jednych ten sam ból jest bardzo silny, a u innych mniej. Ból ten można zmierzyć w tak zwanej skali VAS 0 – 10. Zero to brak bólu natomiast 10 ból trudny do wyobrażenia. Dzięki pocenie bólu można dobrać lepszą terapię. Jeśli nasz ból jest w skali od 1 do 4 to stosuje się łagodne środki przeciwbólowe które są dostępne w aptece bez recepty. Przyjmując takie leki należy pamiętać o kilku ważnych zasadach. Najważniejsze by szczegółowo przeczytać ulotki, nie przekraczać zalecanej dziennej dawki. Jeśli nasz ból możemy ocenić na poziomie 5-10 to lekarz przepisze silniejsze leki an receptę. Są też inne metody leczenia bólu. Krioterapia to jedna z nich, za jej pomocą leczy się bóle reumatyczne, mięśniowe, kręgosłupa, nerwobóle. Leczyć można też ciepłem. Jest to skuteczna metoda przy nawracających bólach reumatycznych oraz przewlekłych zwyrodnieniowych. Czasem przy leczeniu bólu stosuje się też lasery. Są one stosowane przy bólach głowy, głównie przy naczyniowych i napięciowych. Inną metodą jest termolezja w ten sposób przerywa się bodźce bólowe za pomocą prądu. Czasem stosuje się blokady. Czasem stosuje się pobudzanie za pomocą prądu elektrycznego. W ten sposób drażni się nerwy i pobudza go do działania. Można tez stosować leczenie opierające się o ultradźwięki. Jest to metoda stosowana przy leczeniu bólów stawowych spowodowanych zapaleniem mięśni lub ścięgien. Jeśli otrzymamy skierowanie od lekarza to zabiegi te będą bezpłatne. W naszym kraju działa około 80 poradni leczenia bólu. Jest uruchomiona też bezpłatna infolinia 800 706 838 można pod tym numerem porozmawiać z lekarzami o leczeniu bólu. Przy Bulach stosuje się także żele, plaster czy też poduszki rozgrzewające.

Wszyscy pacjenci po stacjonarnym leczeniu postem w klinikach lub szpitalach wypisywani są z zaleceniem zgłoszenia się w odpowiednim czasie, po około ośmiu do 14 dniach, do swego lekarza domowego. Z reguły po tym czasie lekarz domowy zdążył już otrzymać kopię karty informacyjnej (ostateczne sprawozdanie kliniczne) jako podstawę do porównawczych badań kontrolnych, których jednym z najważniejszych jest obiektywna kontrola masy ciała! Wydaje się to na pierwszy rzut oka banalne; czyż pacjent sam tego nie potrafi, na co ten dodatkowy trud? Ale czy pacjent robi to rzeczywiście zawsze i czy prawidłowo? Ilu to po

gorzkich rozczarowaniach w ogóle nie odważa się przypatrzeć sobie jak należy? Że ten trud jest konieczny, dowodzi fakt, iż całe organizacje, jak np. »Weight Watchers« budują na tym swój sukces.

Ponieważ nadwaga bywa tak często powiązana w najróżniejszy sposób ze wszelkimi czynnikami ryzyka, musi być rozpatrywana jako samoistny czynnik ryzyka i odpowiednio zaklasyfikowana przez lekarza domowego. Dziedziny tej nie można więc pozostawić laikom, lecz poddać dyspozycji lekarza domowego. Poza tym unikanie przyboru wagi już ze względów kosmetycznych tak bardzo leży na sercu zagrożonym albo dotkniętym tą przypadłością pacjentom, najczęściej płci żeńskiej, iż kontrolę przez lekarza domowego

albo przez pielęgniarkę, pełną zrozumienia i empatii, odbierają oni jako wielkie ułatwienie. Przy tym prędzej są skłonni do porozmawiania o innych problemach, także psychicznych i przyznać się do takich czy innych błędów w postępowaniu.

Ponadto w ten sposób nadarza się najlepsza okazja, by oznaczyć w razie potrzeby i inne ważne parametry, jak np. ciśnienie krwi, pojemność życiową, gospodarkę lipidową we krwi, cukier, kwas moczowy czy elektrolity, albo skontrolować strefy bólu, ruchomość stawów i cechy tętna, na co pacjent często »nie ma czasu« albo się wymiguje. W ten sposób można tylko pogłębić wzajemne poznanie się i zrozumienie, ku obustronnej korzyści.

Utworzone w ten sposób »compliance« daje się wówczas łatwiej rozciągnąć na inne ważne dziedziny, jak sposób odżywiania się, dieta czy konieczne dni postu, optymalny program ruchowy, ćwiczenia fizyczne i jakiś trening relaksacyjny. Oczywiście w ten sposób ułatwione też zostaje nadzorowanie niezbędnego leczenia farmakogicznego, gdyż wielu pacjentów przyjmuje przepisane leki zbyt nieregularnie, tylko sporadycznie albo wcale. Wiele lekarstw ląduje po prostu w koszu na śmieci; tu przy nadzorowaniu

odgrywają rolę także aspekty ekonomiczne.

W ogólności wzrasta u pacjenta w ten sposób świadomość odpowiedzialności za siebie, a lekarz staje się nie tylko pomocnikiem w potrzebie, terapeutą w przypadku choroby, lecz także doradcą życiowym w ważnych kwestiach, niezawodnym przyjacielem. I tak z biegiem czasu w lekarskiej praktyce ogólnej może rozwinąć się zapotrzebowanie na post w grupach, prowadzonych ambulatoryjnie.

Aktywność ruchowa i trening sportowy są zachowaniami korzystnymi z punktu widzenia angiologa, jednak obserwacje ostatnich lat wykazały, że nadmierne obciążenie, zwłaszcza młodzieży, treningiem na poziomie wyczynowym oraz nierozsądne (nadmierne obciążenie osób niewytrenowanych) uprawianie tzw. “joggingu” doprowadziło do zwiększenia częstości występowania zespołów uciskowych tętnicy podkolanowej. Czynniki ryzyka chorób naczyń: Palenie tytoniu jest ściśle związane z rozwojem choroby Buergera, sprzyja także rozwojowi miażdżycy tętnic i przyśpiesza ją. Wystąpienie innych czynników ryzyka: cukrzycy (także upośledzenia tolerancji glukozy w teście doustnego obciążenia), hyperlipoproteidemii (hypercholesterolemii i/lub hypertrójglicerydemii), hyperurikemii (dna moczanowa, kamica nerkowa) oraz nadciśnienia tętniczego każe myśleć o miażdżycy tętnic. Schorzenia przebyte i wspólistniejące: stwierdzenie w wywiadzie przebytego zawału serca, udaru mózgowego, występowania dławicy piersiowej, niewydolności krążenia, zaburzeń rytmu i przewodnictwa serca, nadciśnienia tętniczego wskazuje na tło miażdżycowe tętniczego niedokrwienia. Zapalenia żył powierzchownych, zwłaszcza wędrujące, wyprzedzające lub współistniejące z niedokrwieniem tętniczym stóp lub rąk to zasadnicze elementy pozwalające rozpoznać chorobę Buergera. Zmiany naczyniówe w przebiegu chorób infekcyjnych (dur brzuszny i osutkowy, cholera, płonica, kiła) są obecnie wyjątkowo rzadko spotykane. Należy natomiast pamiętać o możliwości zatorów, zwłaszcza mikrozatorów w przebiegu infekcyjnego zapalenia wsierdzia, o infekcyjnej etiologii części tętniaków oraz o związku etiopatogenetycznym guzkowego zapalenia tętnic i zmartwiających zapaleń naczyń z przebytą infekcją wirusem zapalenia wątroby typu B. Występowanie rumieni skórnych, zwłaszcza charakterystycznego “motyla” na twarzy, nadwrażliwości na światło słoneczne, stanów gorączkowych niewyjaśnionego pochodzenia, obrzęków i zniekształceń stawowych, zapalenia kłębków nerkowych, krwinkomoczu lub niewydolności nerek, zaburzeń miesiączkowania, poronień, niemożności zajścia w ciążę, poli- lub mononeuropatii, drgawek, psychozy, zapalenia opłucnej, osierdzia, aseptycznego zapalenia wsierdzia, niedokrwistości, leukopenii, trombocytopenii – sugeruje, że stwierdzane objawy choroby naczyń są manifestacją układowej choroby tkanki łącznej. Współistnienie owrzodzeń trawiennych żołądka i/lub dwunastnicy wykazano u niemal 30% chorych na przewlekłe niedokrwienie tętnicze kończyn dolnych. Stwierdzenie to ma poważne implikacje terapeutyczne – jest przeciwwskazaniem do stosowania leków przeciwzakrzepowych. Możliwość’współistnienia wrzodu trawiennego powinna być przedmiotem każdego wywiadu z chorym na chorobę naczyniową. Objawy choroby naczyniowej

Objawy niedokrwienia tętniczego kończyn mogą wystąpić nagle (ostro), lub rozwijać się przewlekle. Ostre niedokrwienie tętnicze manifestuje się ochłodzeniem kończyny, nagłym i silnym bólem, zblednięciem i/lub marmurkowatym zasinieniem, zapadnięciem się żył, po ok. 6 godz. porażeniem ruchowym kończyny, niedoczulicą, stężeniem mięśni. Po ok. 24 godz. występują pęcherze i sucha zgorzel kończyny. Przyczyną najczęściej jest zator materiałem pochodzenia sercowego, rzadziej z dużych naczyń (zatory tętniczo-tętnicze), zakrzep tętnicy, uraz. Niekiedy objawy ostrego niedokrwienia występują u chorego, który uprzednio zgłaszał dolegliwości charakterystyczne dla przewlekłego niedokrwienia tętniczego; najczęściej mamy wtedy do czynienia z zakrzepicą miażdżycowo zwężonej tętnicy. Powoli (miesiące, lata) narastający niedobór ukrwienia tętniczego jest charakterystyczny dla przewlekłego niedokrwienia tętniczego. Naturalna historia przewlekłego niedokrwienia tętniczego kończyn charakteryzuje się stópniowym narastaniem dolegliwości, wśród których głównym objawem jest ból.

Badanie angiologiczne obejmuje:

- badanie podmiotowe (wywiad),

- badanie przedmiotowe,

- badania dodatkowe.

Prawidłowo przeprowadzony wywiad wraz z badaniem przedmiotowym w większości przypadków wystarczają do postawienia diagnozy w chorobach naczyń obwodowych. Badania dodatkowe służą do uściślenia rozpoznania, obiektywizują wyniki badania przedmiotowego, służą wykluczeniu lub wyka-zaniu obecności stanów patologicznych, wpływających na rozwój choroby naczyniowej, ułatwiają wykrycie niektórych, rzadkich chorób. Badanie podmiotowe

Wywiad rodzinny: choroby naczyń nie są dziedziczne, jednakże niektóre stany chorobowe, sprzyjające rozwojowi chorób naczyń występują rodzinnie, dlatego należy każdego pacjenta wypytać o występowanie wśród krewnych cukrzycy, zaburzeń gospodarki lipidowej, otyłości, nadciśnienia tętniczego, dny moczanowej. Istotne są także informacje o występujących w rodzinie narządowych manifestacjach chorób naczyniowych; przebyte przez krewnych zawały serca, udary mózgowe, chromanie przestankowe lub amputacje z przyczyn nieurazowych. Pierwotna żylakowatość w niektórych rodzinach występuje ze wzmożoną częstością. Stany pierwotnej nadkrzepliwości krwi (skaza zakrzepowa, trombofilia) mogą być uwarunkowane genetycznymi niedoborami endogennych antykoagulantów: białek C i S oraz antytrombiny III. W rodzinach obciążonych tymi defektami spotykamy różnorodne kliniczne manifestacje chorób o podłożu zakrzepowo-zatorowym: zawały serca, udary niedokrwienne mózga, niedokrwienie tętnicze kończyn, zakrzepice żylne, zatory w krążeniu dużym i płucnym. Wiek i płeć: mają istotne znaczenie dla sprecyzowania rozpoznania choroby naczyniowej. Miażdżycowe niedokrwienie kończyn dolnych przed 60 rokiem życia występuje 6-7 razy częściej u mężczyzn niż u kobiet. Wiek podeszły – powyżej 70 lat, cukrzyca i hyperlipoproteidemie niwelują różnice w zapadalności na miażdżycę. Początek objawów niedokrwienia tętniczego kończyn w młodym wieku (przed 35 rokiem życia) sugeruje rozpoznanie zakrzepowo-zarostowego zapalenia naczyń (choroby Buergera), na które chorują

prawie wyłącznie mężczyźni. U młodych kobiet zapalne choroby tętnic są zazwyczaj manifestacjami układowych chorób tkanki łącznej, takich jak toczeń trzewny, guzkowe zapalenie tętnic, zespół suchości (Sjógrena), reumatoidalne zapalenie stawów, polimialgia reumatyczna. Niekiedy długo dominują objawy naczyniowe i dopiero wieloletnia obserwacja pozwala sprecyzować rozpoznanie. Patologia żył, zwłaszcza żylaki pierwotne, występuje znacznie częściej u kobiet. Doustna antykoncepcja zwiększa zapadalność na zakrzepicę żył głębokich kończyn dolnych i miednicy mniejszej oraz częstość powikłań zatorowych. Narażenia zawodowe i środowiskowe: poza narażeniem na dwusiarczek węgla (CSz) powodujący przyśpieszony rozwój miażdżycy tętnic oraz narażeniem na wibracje nie spotykamy w polskim przemyśle specyficznych czynników etiologicznych chorób naczyń obwodowych. Niekorzystne warunki pracy, jak narażenie na wilgoć, urazy kończyn, także mikrourazy, praca w gumowym obuwiu, korzystanie ze wspólnych łaźni (grzybice) mogą sprzyjać wcześniejszemu ujawnieniu się dolegliwości i nasilać je. Siedzący tryb życia i pracy sprzyjają otyłości i ujawnieniu zaburzeń gospodarki lipidowej i cukrzycy, nie sprzyjają rozwojowi krążenia obocznego w przypadkach już rozwiniętego niedokrwienia tętniczego kończyn. Praca siedząca i stojąca niekorzystnie wpływa na przebieg niewydolności żylnej kończyn dolnych. Dźwiganie, praca. z rękami uniesionymi do góry, wykonywanie monotonnych ruchów odwodzenia i unoszenia rąk oraz zwyczaj spania z rękami założonymi za głowę sprzyjają ujawnieniu się zespołów uciskowych tętnic podobojczykowych. Długotrwała praca z rękami uniesionymi do góry (np. mycie okien, malowanie ścian i sufitów) to typowa okoliczność wystąpienia powysiłkowej zakrzepicy żyły podobojczykowej i pachowej.