Wiele osób boi się dentysty, powodem tego jest ból jaki zwykle towarzyszy wizycie, a szczegółowo mówiąc borowaniu. Najczęściej mamy te uczucie zakodowane w naszym mózgu i pochodzi ono z odległych czasów naszego dzieciństwa. W efekcie omijamy stomatologa jak tylko możemy, efektem tego jest utrata zębów w wieku 8 – 10 lat. Wydaje się że znieczulenie rozwiązuje problem, nie jest to jednak prawdą. Spore grono osób tak samo jak borowania boi się zastrzyku znieczulającego. Stomatolog wbija igłę w dziąsło tuz przy zębie. Iniekcja ta może spowodować ból na skutek gwałtownego wstrzyknięcia. Pojawia się nabrzmienie twarzy i odrętwienie które utrzymuje się przez kilka godzin. Jest to spory minus Ponieważ mamy wtedy problemy z jedzeniem i poprawną mowa. Gdy zabieg ma być bardziej poważny to można wykonać zastrzyk w rejonie nerwu trójdzielnego, w ten sposób można znieczulić połowę twarzy na kilka godzin. W najostrzejszych przypadkach można stosować narkozę. Jednak wymaga to obecności anastezjolga i wymaga się wykonania wcześniej odpowiednich badań. Jednak nie zawsze musimy się znieczulać, bowiem we wczesnych atakach próchnicy leczenie może być niemal bezbolesne. Pod warunkiem e zostaną podjęte metody takie jak ozonoterapia, abrazja. Dziś możliwe jest znieczulenie przy użyciu komputera. To maszyna dozuje odpowiednia ilość środka znieczulającego i tempo jego podawania. W ten sposób środek znieczulający podawany jest powoi co owocuje że jest to czynność bezbolesna. Igła wbijana jest delikatnie ruchem rotacyjnym przez co nie uszkadza się tkanek miękkich. Do minimum spada ryzyko wstrząsu, które jest wynikiem podania zbyt dużej ilości środka znieczulającego lub wkłucia się bezpośrednio do naczynia krwionośnego. Podczas znieczulenia komputerowego nie ma tez niemiłego przykurczu twarzy i uczucia odrętwienia. Dzięki temu podczas zabiegu możemy normalnie porozumiewać się z dentystą. Dodatkowym plusem jest to że jedna aplikacja pozwala na znieczulenie więcej niż jednego zęba. Tak naprawdę komputer ten to tylko mikroprocesor odpowiednio zaprogramowany, przypomina on wyglądem długopis. Zanim dojedzie do wkłucia w dziąsło to miejsce to należy znieczulić popers spryskanie go płynem znieczulającym. Jedyną wada tego znieczulenia jest jego cena, znieczulenie za pomocą pena kosztuje trzy razy tyle co zwykłe nakłucie. Mapkę klinik które stosują nowa metodę znieczulania znajdziemy w Internecie. W nim jest także promowana kampania „koniec z dentofobią”. Jest ona skierowana do osób które unikają wizyt u dentysty ponieważ boją się bólu.

Choroba ta w skrócie nazywana jest SM jest to choroba która zyskała sobie renomę najbardziej przewlekłej spośród wszystkich przewlekłych schorzeń. Znamy już ją od ponad stu lat to i tak jej leczenie jest bardzo trudne. Choroba ta pozostawała w cieniu aż do czasu gdy ktoś sławny zachorował na nią, wtedy zrobiło się o niej głośno i problem został dostrzeżony. W miejscu uszkodzenia osłon mielinowych włókien nerwowych powstają stwardnienia, powoduje to przerwy w przesyłaniu impulsów nerwowych, często występuje ich całkowity brak. Powoduje to ze sygnał z mózgu nie dociera tam gdzie powinien. W efekcie np. nasza ręka nie wie że ma się zacisnąć. Zmiany te są rozsiane po całym ciele i mogą występować w wielu miejscach. Osoba chora jest sprawna intelektualnie natomiast nie ma kontroli nad swym ciałem które staje się bezwładne. Choroba ta ma masę odmian, dlatego nie daje się choremu perfekcyjnych informacji np. co go czeka i kiedy pozostanie mu tyko wózek inwalidzki. Choroba ta nie jest śmiertelna, nie powoduje też nagłego paraliżu, choć prawdopodobieństwo życia na wózku jest spore. Daje ona o sobie znać rzutami raz jest gwałtowne zaostrzenie a raz złagodzenie a nawet cofnięcie. U 10% chorych zmiany są łagodne, choroba ta prawie nie ma wpływu na codzienne życie. U innych 10% jest to przypadek ciężki w ciągu kilku lat stają się uzależnieni od bliskich. Są też przypadki choroby bezobjawowej, wykrytą ją dopiero podczas sekcji zwłok u osób które zmarły z innych przyczyn. Pozostały procent pacjentów posiada chorobę z typowym przebiegiem. Zaczyna się od problemów z koordynacją ruchową co owocuje zaburzeniami w chodzeniu i ruszaniu rękami. Pojawiają się zaburzenia czucia, niedowład, problemy z widzeniem, problemy z mową, zaburzenia snu, depresja. Chorobę rozpoznać jest stosunkowo trudno, w standardzie są badania neurologiczne, sprawdza się też przewodzenie bodźców. Chorobę wykrywa rezonans magnetyczny który pozwala także obserwować jej postęp. Najgorsze jest to że do tej pory nie ma leków które skutecznie leczą tą chorobę. Możliwe jest jedynie spowolnienie jej postępowania poprzez podawanie sterydów. Chorym aplikuje się też środki regulujące napięcie mięśni, często też zażywają środki antydepresyjne. Wskazana jest także rehabilitacja która ma za zadanie rozciągać mięśnie i je wzmacniać. Ważna jest także psychoterapia, ponieważ osoby te mają skłonność do popełniania samobójstw. Dlatego psychoterapia pomaga pacjentowi walczyć z chorobą i nie poddawać się. Choroba ta występuje trzy razy częściej u kobiet niż u mężczyzn. Atakowane najczęściej są osoby mieszkające w klimacie umiarkowanym.

Izólowanie może być również zajęta tętnica potyliczna (bóle w okolicy potylicy), tętnica językowa (chromanie języka lub bolesne owrzodzenie), tętnica żnchwowa (chromanie żuchwy), tętnica oczna (ślepota w 50% przypadków), tgtnice kręgowe (niewydolność kręgowo-podstawna). Obecnie uważa się, że wszystkie zapalne choroby naczyń mają podłoże immunologiczne. Przy krótkiej obserwacji chorego i olbrzymim wachlarzu objawów (zarówno ilościowych, jak i jakościowych) można napotkać na duże trudności w ustaleniu rozpoznania konkretnej jednostki chorobowej. Przy wykluczeniu miażdżycy można postawić ogólne rozpoznanie immunovasculitis, co z jednej strony wskaże na charakter zapalny zmian naczyniowych, a z drugiej zobliguje lekarza do dalszych poszukiwań diagnostycznych i ścisłej obserwacji pacjenta przez miesiące i lata. Leczenie immunosupresyjne przewlekłych, zapalnych chorób naczyń W leczeniu immunosupresyjnym zapalnych chorób naczyń główne zastosowanie mają dwa leki: – glikokortykosterydy i – cyclophosphamid.

Wskazaniem do wyłącznego stosowania glikokortykosterydów jest: – alergiczne lub hiperergiczne zapalenie naczyń (0,5 mg/kg m.c. przez 3-6 tygodni), – polimialgia reumatyczna – zarówno postać uogólniona, jak i izolowana (0,5 mg/kg m.c. przez okres 2-4 lat dobierając minimalną dawkę, przy której utrzymuje się remisja choroby; kierować można się odczynem opadania krwinek czerwonych). Wskazaniem do stosowania cyclophosphamidu jest: guzkowe zapalenie naczyń, – pozastawowa manifestacja gośćca reumatoidalnego (vasculitis rheumatica), – ziarniniakowe zapalenie naczyń (ch. Wegenera), – powikłania neuropsychiatryczne w przebiega zespołu Sjógrena i innych kolagenoz. Jeżeli w tych jednostkach stosujemy równocześnie sterydy, to w celu zapobieżenia lub zniesienia supresji szpiku kostnego. Wskazaniem do leczenia zarówno sterydami, jak i cyclophosphamidem (alternatywnie lub równoczasowo) jest toczeń rumieniowaty układowy – ze względu na długofalowy przebieg, dużą ekspresję choroby i często młody wiek chorych. Leczenie immunosupresyjne cyclophosphamidem i sterydami możemy stosować w terapii pulsacyjnej lub ciągłej. Terapia pulsacyjna dożylna:

a) 15 mg/kg m.c. + 50 mg Fenicortu w interwałach 3-4 tygodniowych, b) 5 mg/kg m.c.+doustnie 15 mg encortolonu przez 3 dni w interwałach 2-3 tygodniowych. Stosuje się co najmniej 6 pulsów.

Terapia ciągła doustna:

2-3,5 mg/kg m.c. codziennie +5-15 mg encortolonu aż do uzyskania remisji choroby. Objawy uboczne działania cyclophosphamidu:

3 – nudności i wymioty uwarunkowane centralnie

- zapalenie błony śluzowej żołądka – przy leczeniu doustnym konieczne podawanie blokerów receptorów Hz , – zapalenie pęcherza moczowego (szczególnie przy dużych dawkach), – supresja szpiku kostnego. Doustna terapia jest łatwiejsza do zniesienia dla pacjenta przy dłuższym leczeniu. Jest również związana ze zmniejszonymi objawami ubocznymi, z wyjątkiem przewodu pokarmowego. Można też robić różne kombinacje leczenia dożylnego i doustnego, np. po 2 pulsach dożylnych przejść na leczenie doustne, lub prowadzić leczenie przez 6 miesięcy metodą pulsacyjną, a następnie wydłużać interwały lub zmniejszać ilość leku. Każdy ośrodek ma swoje metody postępowania immunosupresyjnego, oparte na wieloletnim doświadczeniu. Praktycznie u każdego chorego leczenie trzeba ustalać indywidualnie i kontrolować zarówno jego skuteczność, jak i działania uboczne, dlatego ważne jest, by leczenie danego pacjenta było prowadzone przez ten sam ośrodek.

Zmiany zmartwiające naczyń z naciekami ziarniczymi zajmują górne i dolne drogi oddechowe; nerki, układ nerwowy, skórę, oczy, serce i stawy. Rozpoznanie ustala się na podstawie biopsji błony śluzowej nosa, nerek lub skóry. Ad.4. Guzkowe zapalenie naczyń (Polyarteriitis nodosa).

Guzkowe zapalenie naczyń obejmuje średnie naczynia w miejscu ich rozwidleń, prowadząc do ich zwężenia lub zamknięcia z następowym niedokrwieniem tkanek, zawałem lub krwotokiem. Proces chorobowy jest związany z infekcją HBV. Może przebiegać w formie uogólnionej – atakuje wtedy naczynia wszystkich narządów z predylekcją do vasa nervorum, stąd w obrazie chorobowym obok zajęcia narządów dominuje polineuropatia. W formie skórnej choroba wybiórczo atakuje naczynia skóry, dając bolesne owrzodzenia, zlokalizowane na stopie lub podudziu. Naśladuje chorobę Buergera, rumień guzowaty lub odcinkowe, bolesne zapalenie żył powierzchownych, które przechodzi w ostro odgraniczoną martwicę, trudno gojącą się. l. Współistnienie nadciśnienia tętniczego, leukocytozy, eozynofilii lub podwyższonego odczynu opadania krwinek czerwonych pozwala na odróżnienie tych chorób. 2. Diagnostyka opiera się na badaniu histopatologicznym wycinka skórno-mięśniowego przed włączeniem łeczenia. 3. Leczeniem z wyboru jest Cyclophosphamid. Ad.S. Zapalenie wielkokomórkowe tętnic. Do tej grupy zapaleń należy:

a) choroba Takayasu – choroba młodych kobiet,

b) polimialgia reumatyczna – choroba ludzi po 50 r. ż., – postać izolowana – chóroba Hortona, – postać uogólniona.

Choroba Takayasu – lub aorto-arteriitis jest przewlekłą zapalną chorobą tętnic, najczęściej atakującą aortę piersiową i naczynia od niej odchodzące. Proces chorobowy obejmuje odcinkowo wszystkie 3 warstwy ściany naczynia prowadząc do jej zwłóknienia, tworząc następnie tętniaki z wszystkimi ich powikłaniami. Choroba dotyczy młodych kobiet między 15 a 35 r. życia, jednak ze względu na niecharakterystyczne objawy, rzadko jest w tym czasie rozpoznawana. U 70% chorych zaczyna się objawami prodromalnymi jak gorączka, nużliwość, “bicie” serca, pobolewania stawowe. Pojawia się bolesność tętnic szyjnych na ucisk. Rozpoznawana jest dopiero przy pojawieniu się powikłań jak: – brak tętna na tętnicy promieniowej (choroba bez tętna), – retinopatia, ‘ – napadowe omdlenia,

- napadowe zaniewidzenia,

- rozwój nadciśnienia tętniczego.

Rozróżnia się 4 typy anatomiczne tej choroby. Najczęściej występuje typ III – 65% przypadków.

W typie I – dominują objawy stenozy aorty, objawy neurologiczne, oczne oraz brak tętna na lewej tętnicy promieniowej. Objawy ze strony kończyny górnej są dyskretne, ponieważ przy powolnym zamykaniu tętnicy podobojczykowej zdąży rozwinąć się krążenie oboczne. 1 Natomiast ze strony centralnego układu nerwowego mogą to być: – niewydolność kręgowo-podstawna, – padaczka,

- przemijające, ostre niedokrwienie mózgu (TIA), – objawy wypadowe trwałe. W typie II – przy zajęciu brzusznego odcinka aorty dominują objawy ze strony tętnic krezkowych (bóle, biegunki), tętnic nerkowych (nadciśnienie naczynio-nerkowe) i tętnic biodrowych (przewlekłe niedokrwienie kończyn dolnych). Czasem tworzą się tętniaki, rozwarstwienia lub pęknięcia z masywnymi krwotokami pozaotrzewnowymi. W typie III – mamy objawy z górnego i dolnego odcinka aorty. Chore często wymagają zabiegów rekonstrukcyjnych na naczyniach. W typie IV – zajęta jest tętnica płucna i jej odgałęzienia. Choroba prowadzi do nadciśnienia płucnego a następnie rozwoju serca płucnego. Choroba przebiega rzutami. Trzy z czterech pacjentek umiera w ciągu 2 lat od wystąpienia powikłań naczyniowych.

Rozpoznanie ustala się na podstawie naczyniowych badań nieinwazyjnych a następnie angiografii. Polimialgia reumatyczna – Polymalgia rheurnatica

W polimialgii reumatycznej proces jest uogólniony,.zajmuje tętnice obręczy barkowej i/lub biodrowej, u 15% chorych daje zespół łuku aorty, a u 40% również zmiany w tętnicy skroniowej. Towarzyszą mu ‘ zaniki mięśniowe. Proces chorobowy zajmuje również naczynia krezkowe a zajęcie naczyń wieńcowych i mózgowych jest przyczyną zgonów. Choroba dotyczy częściej kobiet i występuje zwykle po 50 roku życia. Często na pierwszy plan wybijają się objawy ogólne pod maską choroby nowotworowej – adynamia mięśniowa, utrata ciężanx ciała, stany podgorączkowe, wysoki odczyn opadania krwinek czerwonych. Choroba ta wyjątkowo dobrze reaguje na sterydoterapię (0,5 mg/kg ciężaru ciała/dobę po normalizacji OB zmniejszając dawkę do 5-10 mg/dobę), którą trzeba prowadzić przez 2-4 lata, aż do uzyskania trwałej remisji. Choroba Hortona – arteriitis temporalis

Zapalenie tętnicy skroniowej należy do zapaleń wielkokomórkowych. Może być izolowane i dotyczyć tylko odgałęzień tętnic szyjnych zewnętrznej i wewnętrznej lub składową polimialgii reumatycznej. Dotyczy zwykle osób po 50 r. ż., chorobie towarzyszy zawsze podwyższony odczyn opadania, powyżej 40 mm po pierwszej godzinie. Tętnica skroniowa jest bolesna, twarda, a skóra nad nią zaczerwieniona. Zapaleniu tętnicy skroniowej towarzyszą bóle głowy, szczególnie w nocy, budzące ze snu.

Podany przez Zeeka podział zapalnych chorób naczyń, który uwzględnia kaliber zajętych tętnic oraz częściowo charakter morfologiczny odczynu zapalnego jest najbardziej przydatny dla klinicysty. Podział zapalnych chorób naczyń
l. Zapalenie leukocytoklastyczne lub alergiczne, lub hypergiczne (Icisculutis leukocytoclastica vel alergica vel hyperergica). 2. Zapalenie reumatyczne (Irasculitis rheumatica).
3. Zapalenie ziarniniakowe (hasculitis granulomatosa).
4. Zapalenia guzkowe klasyczne lub skórne (Polyarteriitis rcodosa classica vel cutanea). 5. Zapalenie wielokomórkowe (Arteriitis gigantocellularis). A.l. Zapalenie alergiczne naczyń. Klasycznym przykładem tego typu zapalenia jest choroba posurowicza, dająca się odtworzyć na modelu doświadczalnym, a wywołana krążącymi kompleksami immunologicznymi. Przeciwciała klasy IgG i IgM tworzą kompleksy z krążącym antygenem. Dopóki jest nadmiar antygenu, kompleksy są rozpuszczalne i pozostają w układzie krążenia. Przy wysyceniu przeciwciałami precypitują i zostają wyłapane i ufiksowane w ścianie naczyń. Miejsce odkładania kompleksów może być uwarunkowane czynnikami hydrodynamicznymi, turbulencją i wazodilatacją. Ufiksowany kompleks inicjuje aktywację komplementu z wytworzeniem czynników hemotaktycznych dla leukocytów. Leukocyty przylegające do ściany naczynia wyzwalają enzymy lizosomalne jak elastaza, kolagenaza, fosfolipaza i toksyczne metabolity tlenowe, które naruszają integralność ściany naczynia. Produktami działania fosfolipazy są leukotrieny i czynnik aktywujący płytki. Krążące kompleksy immunologiczne mogą się odkładać praktycznie w naczyniach wszystkich narządów i skóry. Klinicznie występują obrzęki, bóle stawów, bóle brzucha, zajęcie nerek i guzowate rumienie skórne. Objawy zapalne wycofują się wraz z eliminacją antygenu, nie pozostawiając trwałych następstw. W leczeniu stosuje się leki antyhistaminowe i sterydy w dawkach 1 mg/kg masy ciała/dobę przez okres 5-8 dni. Ad.2. Zapalenie reumatyczne naczyń. Do grupy reumatycznych zapaleń naczyń należą wszystkie kolagenozy. Zapalenia te są również wywołane krążącymi kompleksami immunologicznymi, ale powstałymi na drodze autoagresji. Wysokie miano czynnika reumatoidalnego czy przeciwciał przeciwją drowych z towarzyszącym niskim poziomem komplementu, jest charakterystyczne dla tych schorzeń i służy do monitorowania leczenia. Proces chorobowy może dotyczyć naczyń tętniczych każdego kalibru od mikrokrążenia do dużych pni naczyniowych. Może też wybiórczo zajmować naczynia kończyn, bez zajęcia naczyń narządów wewnętrznych. W niektórych przypadkach ostre zamknięcia dużych pni naczyniowych poprzedzone są zespotem Raynauda, który jest nietypowy, asymetryczny, przedłużający się, nie reagujący na zmiany temperatury, występujący w cieple i nasilający się w nocy. . Niektórym chorobom z kręgu systemowych – jak toczeń rumieniowaty układowy, choroba Sjógrena, ziarnica Wegenera mogą towarzyszyć różne zespoły neurologiczno-psychiatryczne (zajęcie naczyń mózgowych). W toczniu układowym obok/lub bez przeciwciał p jądrowych mogą występować przeciwciała antyfosfolipidowe i antykoagulanty toczniowe, odpowiedzialne za powikłania zakrzepowe w tętnicach i/lub żyłach, samoistne poronieniaoraz fałszywie dodatni test VDRL. ‘ Zakrzepica obwodowych naczyń tętniczych manifestuje się zwykle ostrym ich zamknięciem i może dotyczyć zarówno tętnic kończyn dolnych, jak i górnych. Zespół Raynauda może wyprzedzać o tygodnie lub lata ostre zamknięcie. Zmiany w naczyniach żylnych mogą występować w formie siności siatkowatej z mikrozawałami skóry, wędrującego zapalenia żył lub zakrzepicy żył głębokich. Przy zajęciu naczyń obwodowych zwykle nie ma objawów narządowych, utrudnia to rozpoznanie choroby systemowej. Przeciwciała p jądrowe (jako powszechny marker tocznia) mogą pojawić się po paru latach trwania choroby. Ad.3.Ziarniniakowe zapalenie naćzyń. Do tej grupy należą zapalenia naczyń małych i średnich o typie ziarniniakowo martwiczym (ziarnica Wegenera).